Yapay zeka artık yalnızca metin, görüntü ya da video üretmek için kullanılmıyor. İlaç geliştirme çalışmalarında da giderek daha fazla rol üstleniyor. Son araştırmalardan biri ise bu teknolojinin çok daha farklı bir alanda kullanılabileceğine işaret ediyor: yaşlanmanın etkilerini yavaşlatmak.
Insilico Medicine tarafından yapay zeka yardımıyla geliştirilen rentosertib adlı deneysel ilaç, ilk sonuçlara göre insanların biyolojik yaşını gösteren bazı değerleri düşürebiliyor. Ancak araştırmacılar, sonuçların henüz ilacın insan ömrünü uzattığını ya da yaşlanmayı gerçekten yavaşlattığını kanıtlamadığını vurguluyor.
İlaç aslında bir akciğer hastalığı için geliştirildi
Rentosertib’in çıkış noktası yaşlanma değildi. Araştırmacılar ilacı, akciğer dokusunda kalınlaşma ve yara oluşumuna yol açan idiyopatik pulmoner fibrozis (IPF) adlı kronik hastalığı tedavi etmek amacıyla geliştirdi.
Insilico Medicine, yapay zekayı hem hastalıkla bağlantılı olabilecek hedefleri belirlemek hem de bu hedeflere etki edebilecek yeni moleküller oluşturmak için kullandı. Bu çalışmalar sonucunda ortaya çıkan rentosertib daha sonra klinik deneylere geçti.
Şirket geçen yıl yaptığı çalışmada ilacın IPF hastalarının akciğer kapasitesi üzerinde olumlu sonuçlar verdiğini açıkladı. Araştırmacılar daha sonra aynı deneyden elde edilen verileri yaşlanma açısından da inceledi.
Altı farklı ölçüm aynı yönde sonuç verdi
Araştırmacılar, hastaların biyolojik yaşındaki değişimi görmek için yapay zeka destekli altı farklı “yaşlanma saati” kullandı. Bu sistemler kandaki proteinler ve vücudun çalışma biçimiyle ilgili çeşitli verileri analiz ederek kişinin tahmini biyolojik yaşını hesaplıyor.
Çalışmaya katılan hastalar 12 hafta boyunca takip edildi. Araştırmacılar, rentosertib kullanan grupta altı farklı ölçüm sisteminin de tahmini biyolojik yaşta düşüş gösterdiğini bildirdi.
Bazı analizlerde düşüş birkaç yıla ulaştı. Ancak bu rakam, insanların gerçekten birkaç yıl gençleştiği anlamına gelmiyor. Sonuç yalnızca kullanılan biyolojik yaş modellerinin hesapladığı değerlerdeki değişimi gösteriyor.
Sonuçlar neden kesin bir kanıt değil?
Araştırmanın en önemli sınırlaması katılımcı sayısı. Analiz yalnızca yaklaşık 40 IPF hastasından elde edilen verilere dayanıyor. Üstelik araştırmacılar deneyi başlangıçta yaşlanmayı incelemek için tasarlamadı.
Bu nedenle ortaya çıkan değişimin doğrudan yaşlanmanın yavaşlamasından mı yoksa hastaların akciğer sağlığındaki iyileşmeden mi kaynaklandığı henüz bilinmiyor.
Bilim dünyası ayrıca biyolojik yaş hesaplayan “yaşlanma saatlerinin” ne kadar güvenilir olduğu konusunda ortak bir görüşe sahip değil. Farklı sistemler farklı verileri değerlendiriyor ve biyolojik yaş için herkesin kabul ettiği tek bir ölçüm yöntemi bulunmuyor.
Rentosertib’in sağlıklı insanlar üzerindeki yaşlanma karşıtı etkileri de henüz test edilmedi.
Yapay zeka ilaç geliştirmede yeni bir kapı açıyor
Çalışmanın dikkat çeken diğer tarafı ise ilacın geliştirilme yöntemi. Insilico Medicine, büyük miktarda sağlık verisini, kan testlerini ve bilimsel araştırmaları analiz eden yapay zeka sistemleri kullanıyor. Şirket bu sistemlerle önce hastalıkla bağlantılı olabilecek proteinleri belirliyor, ardından bu hedeflere bağlanabilecek yeni moleküller tasarlıyor.
Rentosertib de bu yöntemle ortaya çıktı.
Yeni araştırma, yapay zeka destekli ilaç geliştirme çalışmalarının yalnızca belirli hastalıkları tedavi etmekle sınırlı kalmayabileceğini gösteriyor. Aynı yöntemler gelecekte yaşlanmayla bağlantılı biyolojik süreçleri hedefleyen ilaçların araştırılmasında da kullanılabilir.
Ancak rentosertib için yolun henüz başı sayılır. İlacın daha geniş hasta gruplarında denenmesi ve farklı klinik aşamalardan geçmesi gerekiyor. Sağlıklı insanlarda benzer sonuçların ortaya çıkıp çıkmayacağı ise yapılacak yeni araştırmalarla anlaşılacak.
Fotoğraf: Reuters
The post Yaşlanmayı yavaşlatan ilaç mı geliyor? İlk sonuçlar dikkat çekici first appeared on .
